میلاد امیرزاده

به نام خداوند بخشنده مهربان

مطمئناً این مقاله خالی از نقص نیست. من را از نظرات خود آگاه کنید.

می خواستم از وب 2 بنویسم. خوب مثل خیلی از افراد که برای شروع یک تحقیق از google.com شروع می کنند، من هم جستجویم را از همان جا شروع کردم. نتایج جستجوی گوگل من رو به یکی از سایتهایی برد که خود مصداقی از یکی از ویژگی های وب 2 است. اینجا را داشته باشید تا باز هم به موضوع برگردیم.

خوب. آیا فناوری جدیدی پیش رو داریم؟. اولین صفحات وب در ابتدای دهه 90 تولید شدند، صفحاتی که با تگ های ساده HTML به وجود آمده بود. این تگ ها ابتدائاً فرمت بندی ساده ای را ارایه می کردند و بعد با به وجود آمدن زبان های اسکریپت نویسی رفتارهای یک صفحه وب تعاملی تر شد. و پس از آن رویکرد سیستم های عامل عمومی و بسیاری از فعالیت های آزاد و تجاری دنیای کامپیوتر گسترش وب شد. در ابتدای قرن اخیر ، دیگر وب یک وب ساکن و ساده نبود. وب پر بود از تکنولوژی ها و استانداردهایی که برای زنده کردنش به وجود آمده بودند. مهمترین این تکنولوژی ها جاوا بود. سپس تکنولوژی اکتیوایکس میکروسافت. این ها پایان کار نبودند، انواع زبان های کنترل بانک های اطلاعاتی تحت وب و داده ها مثل php و ASP . وجود پلاتفرم هایی مثل .NET و... . به همین ترتیب، تکنولوژی ها گسترش پیدا کردند. شرکت هایی مثل Adobe و Macromedia نیز سردمدار گرافیک در وب شدند.(شنیده ام اخیراً شرکت مکرومدیا توسط ادوبی خریداری شده است.) تکنولوژی فلش نه تنها در وب بلکه در بسیاری جاهای دیگر نیز نفوذ کرد و طرفداران خود را دارد. (مثل بازی هایی که به وسیله فلش ساخته شده بودند.) تمام این تکنولوژی ها برای یک هدف به وجود آمدند و آن اینکه وب را از حالت رسانه ای یک طرفه خارج کنند. وب می خواهد که کاربر را درگیر خود کند و کاربر نقش اصلی گسترش آن را به عهده داشته باشد.

البته سایت هایی نیز بودند که از همان ابتدا با رویکرد به اشتراک گذاری داده به وجود آمدند. در سال های اخیر تعداد این سایت ها بیشتر شد و سایت هایی که اصلاً موضوع آنها یه اشتراک گذاری داده بود، قسمتی را برای این کار در نظر گرفتند. فروم ها، وبلاگ ها و دایره المعارف های آزاد از این دستند.

از دایره المعارف گفتیم. کیست که این روزها در وب به دنبال مطلبی در رابطه با رشته تخصصی اش بگردد و سری به wikipedia.org نزند. دایره المعارفی که هدفش ارایه دانش آزاد است. احتمالاً نحوه اداره این دایره المعارف را دیده اید. (تا آنجا که من اطلاع دارم.) همه چیز در این دایره المعارف قابل ویرایش است. شما می توانید حتی در این دایره المعارف به زبان فارسی جستجو کرده و موضوع خاص خود را ایجاد کنید. ویکی پدیا یکی از مصداق های وب 2 است. سایتی که حیاتش بستگی به کاربرانش دارد. این رویکرد درگیر کردن کاربر با توسعه سایت مدت زیادی است که در وب پیدا شده است، اما هم اکنون می خواهد، در قالبی استاندارد در آید و وب 2 را بسازد. وب دیگر فقط خواندنی نخواهد بود؛ بلکه وب نوشتنی هم می شود. خوب وقتی توانستید محتوای وب را دستکاری کنید، آیا فقط به این کفایت می کنید. خیلی از افراد هستند که وقتشان را صرف چت کردن می کنند. افراد دیگری در کلوب های سایتی مثل Cloob.com عضوند. فعالیتهای علمی می کنند و دانسته های خود را با دوستانی که در وب دارند به اشتراک می گذارند. این افراد جامعه ای را به وجود می آورند و در آن جامعه قانون وضع می کنند و در آنجا قسمت از زندگی حقیقی خود را صرف می کنند. شبکه های اجتماعی قسمت دیگری از وب 2 را تشکیل می دهند.

خوب تا اینجا ممکن است بگویید :"چیزی که فرق نکرده". همین طور هم است به گفته ی رابرت کایلیائو (که به پدرخوانده وب معروف است.) "وب 2 وجود ندارد. درحقیقت وب 2 به معنای استفاده اجتماعی از شبکه است که اینهم موضوع جدیدی نیست. چرا که از اول، شبکه با هدف به اشتراک گذاشتن اطلاعات و برقراری تماس بین تمام افراد متولد شد. هدفی که اکنون به راحتی دنبال می شود."

نمی دانم کلمه پلاتفرم را شنیده اید یا نه. پلاتفرم یک تئوری است که ما بر اساس آن داده ها و عملیاتمان را تعریف و در بستر آن پلاتفرم پیاده سازی می کنیم. مثلاً پلاتفرمی که ویندوز دارد با پلاتفرمی که لینوکس دارد با هم تفاوت دارند، بنابراین مشتقیماً برنامه هایی که در یکی قابل اجرا هستند در دیگری اجرا نمی شوند. برای رفع این مشکل می توان پلاتفرم دومی را تعریف کرد که مشترکاً در هر دو پلاتفرم قابل پیاده سازی باشد و بنابراین می توان برنامه هایی داشت که هم در ویندوز و هم در لینوکس قابل اجرا باشند. تکنولوژی جاوا برای این منظور به وجود آمد. برنامه هایی که به زبان جاوا نوشته می شوند، بدون تغییر در کد اصلی آنها قابل اجرا در سیستم عامل لینوکس و یا ویندوز هستند. از این رو برنامه های جاوا را cross-platform می نامند.

حال فزض کنید در وب در حال گشت و گذار هستید. مخصوصا اخیراً با سایت هایی بر می خورید که که محتوا و ساختار آنها فراتر از یک کد ساده HTML و چند اسکریپت و فلش است. آنها به برنامه های تحت وب معروفند. برنامه هایی مثل کنترل یک فروم، ساخت وبلاگ، برنامه های کنترل ای میل و ... . اگر با امکانات گوگل آشنا باشید، می دانید که گوگل زمینه ای فراهم کرده است که شما اطلاعاتتان را روی سرورش ذخیره کنید. اطلاعاتی مثل عکس، یادداشت ها، قرار ملاقات ها و گونه های دیگری از داده ها. به این ترتیب شما چه با ویندوز و په با لینوکس از گوگل استفاده کنید، امکانات مشابهی را خواهید داشت. البته برای تمام وب بین گونه نیست. مثلاً، مدتی پیش با مرورگر firefox در حال گشت و گذار در وب سایت میکروسافت بودم که در صفحه ای این پیغام را به من داد :"برای مشاهده این صفحه باید از مرورگر IE نسخه X (الان یادم نمی آید.) استفاده کنید."

امیدوارم مفهوم پلاتفرم را فهمیده باشید. حال وب 2 می خواهد چنین باشد. وب 2 می خواهد در کنار پلاتفرم های مطرح در دنیای کامپیوتر جایی برای خود داشته باشد. توجه دارید که پلاتفرم می تواند سخت افزاری باشد، مثل پلاتفرم PC و یا Mainframe . علاوه بر استانداردهای سخت افزاری که روز به روز در حال پیشرفت و توسعه و ایجاد پهنای باند بیشتر برای استفاده از اینترنت می باشند، تکنیک ها و تکنولوژی های نرم افزاری بستر تبدیل شدن وب به یک پلاتفرم را آماده می کنند. تکنیک هایی چون Ajax و XML و RSS و Atom و پروتکل هایی جدید برای شبکه های اجتماعی مثلFOAF(Friend Of A Friend) و XFN(XHTML-Friends Network) همگی بستری فنی برای وب 2 را پدید می آورند. وبی آسانتر، زیباتر و پر معناتر.

این همه گفتم ولی حرف من اینها نیستند. حدود ده روز دیگر (17 تا 19 نوامبر) در سن فرانسیسکو کنفرانسی با حضور تعداد زیادی سخنران در مورد وب 2 برگزار می شود. چهارمین کنفرانسی که در مورد این موضوع برگزار شده است. شرکت Nokia بزرگترین اسپانسر این همایش، در رده های بعد شرکت هایی مثل Adobe و Microsoft و Sun Microsystems و در رده ای پایین تر شرکت هایی مثل DELL می باشند. بیایید نگاهی عمیق تر به این روند داشته باشیم. این همه سرمایه گذاری و صرف وقت به راستی در چه جهتی است. چیزی که به ذهن من می رسد، این است که تمام این منابع صرف تسهیل تجارت در دنیا صورت می گیرد. آینده وب تئوری دهکده جهانی را به واقعیت نزدیک می کند. اما ما چه سهمی خواهیم داشت؟ به عنوان دانشجویان ایرانی در مورد این سوال بیشتر فکر کنید و سعی کنید جایگاه خود را در این دنیایی که روز به روز کوچکتر می شود پیدا کنید.

سرتان را درد نیاورم. در ابتدا سعی داشتم که مساله وب 2 را صرفاًً از لحاظ فنی بررسی کنم، ولی واقعاً کمبود وقت دارم. در پایان منابعی را که مورد استفاده ام بود به شما معرفی می کنم و امیدوارم کسی باشد که این موضوع را از لحاظ اجتماعی و فرهنگی نیز مورد بررسی قرار دهد.

منابع کلی:

البته اینها آدرس دقیق منابع من نیستند. من مطالبم را با جستجو در این وب سایت ها و یا با استفاده از گوگل به دست آوردم. برای مطالعه بیشتر می توانید به دنبال مطالبی با عناوین زیر باشید:

برای مطالعه بهترین منبع برای شروع همان وب سایت wikipedia.org می باشد. امیدوارم که موفق باشید.

http://miladamirzadeh.persiangig.com/web2/Web20MapByTimOReilly.jpg

http://miladamirzadeh.persiangig.com/web2/SilverlightGame.jpg

http://miladamirzadeh.persiangig.com/web2/SilverLightMS.jpg

http://miladamirzadeh.persiangig.com/web2/SilverLight.jpg

http://miladamirzadeh.persiangig.com/web2/GeaBiosOpenLaszloSatelliteMappingApplication2.jpg

الیته تمام عکسهایی که گذاشتم از وب سایت wikipedia گرفته شده، حجم آنها را پایین آوردم تا برای همه دوستان قابل مشاهده باشد.